Me Ya Sa Jadawali Ke Da Muhimmanci?
Jadawali suna mayar da lambobi zuwa hotuna - kuma kwakwalwarmu tana sarrafa hotuna da sauri fiye da lambobi. Jadawali mai kyau zai iya nuna a kallo daya abin da zai dauki mintuna da yawa na karanta lambobi. Amma amfani da jadawali mara dacewa zai iya sa bayananku su zama masu rudani ko ma masu yaudara.
Jadawalin Sanduna (Bar Chart)
Jadawalin sanduna yana nuna kwatancen tsakanin rukunoni. Kowace rumfa tana da tsawon da ya daidaita da darajar rukuni.
Makin WAEC mafi kyau a darussa daban-daban a wata makaranta ta Kano:
- Turanci: dalibai 45 suka ci
- Lissafi: dalibai 38 suka ci
- Kimiyyar Halitta: dalibai 52 suka ci
- Hausa: dalibai 60 suka ci
Jadawalin sanduna zai nuna sanduna 4, kuma za ka ga nan take cewa Hausa shine darasin da dalibai suka fi cin nasara, yayin da Lissafi ya fi wahala.
Yi amfani da jadawalin sanduna sa'ad da: kana kwatanta rukunoni - misali, jihohi, kamfanoni, shekaru, darasi, ko nau'ukan kaya.
Jadawalin Da'ira (Pie Chart)
Jadawalin da'ira yana nuna yadda aka raba duka zuwa sassa. Kowane yanki yana nuna kashin duka.
Yadda NBS ta raba kashe-kashen iyalai a Najeriya:
- Abinci: kashi 56%
- Gida: kashi 15%
- Sufuri: kashi 12%
- Ilimi: kashi 10%
- Sauran: kashi 7%
Jadawalin da'ira zai nuna nan take cewa abinci yana cin fiye da rabin kudin shigan iyali. Yankin abinci zai mamaye fiye da rabin da'irar.
Yi amfani da jadawalin da'ira sa'ad da: kana nuna yadda aka raba duka zuwa sassa, kuma rukunonin ba su da yawa (4-6 ya fi kyau). Idan rukunonin sun yi yawa, jadawalin zai zama maras tsari.
Histogram
Histogram ya yi kama da jadawalin sanduna, amma yana don bayanai masu ci gaba. Sanduna suna taɓa juna saboda bayanai suna ci gaba ba tare da tazara ba.
Makin JAMB na dalibai 500:
- 100-149: dalibai 50
- 150-199: dalibai 120
- 200-249: dalibai 180
- 250-299: dalibai 100
- 300-350: dalibai 50
Histogram zai nuna cewa mafi yawan dalibai suna cikin kewayon 200-249, kuma rarraba ya yi kama da kwandon kararrawa mai kadan karkata zuwa hagu.
Yi amfani da histogram sa'ad da: kana son ganin rarraba bayanai masu ci gaba - shekaru, makin jaraba, farashi, nauyi, da sauransu.
Jadawalin Layi (Line Graph)
Jadawalin layi yana nuna yadda wani abu ke canzawa a tsawon lokaci. Yana da amfani musamman don ganin yanayi da ci gaba.
Farashin shinkafa (buhu na kilo 50) a Kano daga Janairu zuwa Yuni:
- Janairu: ₦38,000
- Fabrairu: ₦40,000
- Maris: ₦42,000
- Afrilu: ₦39,000
- Mayu: ₦45,000
- Yuni: ₦48,000
Jadawalin layi zai nuna a sarari cewa farashi yana karuwa gaba daya, tare da raguwar dan lokaci a watan Afrilu.
Yi amfani da jadawalin layi sa'ad da: kana nuna canji a tsawon lokaci - farashi, yanayin zafi, adadin tallace-tallace, yawan jama'a, da sauransu.
Zanen Tarwatsewar (Scatter Plot)
Zanen tarwatsewar yana nuna dangantaka tsakanin masu canjin yanayi biyu. Kowane digo yana wakiltar lura guda daya.
Mai bincike a jami'ar Bayero yana nazarin dangantakar sa'o'in karatu da makin JAMB. Ya zana digo ga kowane dalibi:
- Axis na kasa (X): Sa'o'in karatu a rana
- Axis na tsaye (Y): Makin JAMB
Idan digogi suna bin tsarin tashi daga hagu-kasa zuwa dama-sama, akwai dangantaka mai kyau - mafi yawan sa'o'in karatu, mafi girman maki. Idan digogi sun bazu ba tare da tsari ba, babu dangantaka mai karfi.
Yi amfani da zanen tarwatsewar sa'ad da: kana binciken ko masu canjin yanayi biyu suna da dangantaka - misali tsawon jiki da nauyi, shekaru da kudin shiga, sa'o'in karatu da maki.
Zabin Jadawali da Ya Dace
Ga takaicen jagora:
- Kwatancen rukunoni → Jadawalin sanduna
- Sassan duka → Jadawalin da'ira
- Rarraba bayanai masu ci gaba → Histogram
- Canji a tsawon lokaci → Jadawalin layi
- Dangantaka tsakanin abubuwa biyu → Zanen tarwatsewar
Yadda Jadawali Za Su Iya Yaudarar Ka
Jadawali na iya zama kayan aikin yaudara. Ga wasu hanyoyin da ake amfani da su:
- Yanke axis: Maimakon fara daga 0, jadawali ya fara daga 90 - bambanci kadan ya zama kamar babban bambanci.
- Canza girman zane: Matse ko miqe jadawali don sa yanayi ya zama mai ban tsoro ko mai kwanciyar hankali.
- Zabin jadawali marar dacewa: Amfani da jadawalin da'ira don rukunoni 15 - ba za ka iya bambance su ba.
Kamfanin wayar hannu ya nuna jadawali yana cewa "mun karu da kashi 100%!" Amma axis ya fara daga mutane 998,000 zuwa 1,000,000 - karin mutane 2,000 ne kawai! Idan axis ya fara daga 0, karin ba zai bayyana ba sosai. Koyaushe ka dubi axis kafin ka amince da abin da jadawali ke nuna.
Jadawali suna mayar da lambobi zuwa hotuna masu sauki. Jadawalin sanduna don kwatancen rukunoni, da'ira don sassan duka, histogram don rarraba, jadawalin layi don canji a tsawon lokaci, kuma zanen tarwatsewar don dangantaka tsakanin abubuwa biyu. Amma ka kula - jadawali na iya yaudarar ka ta hanyar yanke axis, canza girma, ko zabin nau'i marar dacewa. Koyaushe ka dubi axis da ma'aunin kafin ka amince da abin da kake gani.