Kana Amfani da Kididdiga Ko da Ba Ka Sani Ba
Ba ka bukatar zama masanin lissafi don amfani da kididdiga. Kowace rana kana yanke shawara bisa lambobi, tsari, da kwarewa - duk wannan kididdiga ce. Bari mu ga yadda take taimaka maka a bangarori daban-daban na rayuwa.
Yanayi da Shiri
Hasashen yanayi ya ce "kashi 40% damar ruwan sama gobe." Menene za ka yi? Mutane da yawa suna tunanin "kashi 40% - watakila ba za a yi ruwan sama ba." Amma ka yi tunanin haka: idan ka shiga mota ka san akwai kashi 40% damar fashewar tayar, za ka sha wahala! Kashi 40% babbar dama ce - kusan rana biyu cikin biyar.
Yanke shawara mai kyau: idan kana da muhimmin aiki a waje, ka dauki laima ko ka shirya shirin madadin. Kididdiga ba ta gaya maka abin da zai faru ba - tana taimaka maka ka shirya ga abin da na iya faruwa.
Wasanni
Kana kallon gasar NPFL kuma sharhin ya ce: "Wannan dan wasan yana cin kwallaye a matsakaicin kwallo 1.2 a kowane wasa." Yanzu ka san menene wannan ke nufi - shine mean na kwallaye da ya ci a dukan wasannin da ya buga. Idan ya ci kwallaye 0 a wasannin biyu na baya-bayan nan, ba yana nufin ya ragu ba lallai - watakila kawai bambancin yanayi ne (variance).
Masu horar da kungiyoyi suna amfani da kididdiga don:
- Sanin 'yan wasan da suka fi cin kwallaye a wani bangare na filin
- Sanin 'yan wasan da ke da yawan raunuka (don sarrafa su)
- Hasashen yiwuwar nasara bisa tarihin wasanni da suka gabata
Kudin Zaman Kai
Kana son sanin inda kudinku ke tafiya a kowane wata. Ka bi kashe-kashenku na watanni 3:
- Abinci: ₦45,000, ₦50,000, ₦48,000 → Matsakaici: ₦47,667
- Sufuri: ₦15,000, ₦18,000, ₦12,000 → Matsakaici: ₦15,000
- Wayar hannu: ₦5,000, ₦5,000, ₦5,000 → Matsakaici: ₦5,000
- Sauran: ₦20,000, ₦35,000, ₦15,000 → Matsakaici: ₦23,333
Yanzu ka ga cewa abinci yana cin fiye da rabin kashe-kashenku, kuma "Sauran" yana da babbar tarwatsewar (₦15,000 zuwa ₦35,000). Wannan tarwatsewar tana nufin ba ka sarrafa wannan bangaren ba - watakila kana bukatar shirya mafi kyau. Kididdiga mai sauki tana ba ka hoto na inda kudinku ke tafiya.
Lafiya da Abinci
Ka karanta labelin abinci: "Kashi karancin kitsen jiki da 30%!" Amma 30% karancin fiye da menene? Idan sabulu na asali yana da gram 10 na kitsen jiki, wannan yana nufin gram 7 - har yanzu da yawa. Kashi (percentage) ba shi da ma'ana ba tare da tushe ba.
Haka nan: "4 cikin 5 likitoci sun ba da shawara..." - wane irin likitoci? Nawa aka tambayi? Shin kamfanin ne ya biya? Tunanin kididdiga yana sa ka tambayi tambayoyi masu kyau.
Sayayya da Rage Farashi
Kantin sayar da kaya a Kano ya rubuta "RAGE FARASHI HAR ZUWA KASHI 70%!" Tunanin kididdiga:
- "Har zuwa" yana nufin abu daya ne kawai watakila ke da kashi 70% - sauran na iya kasancewa kashi 5% ko 10% kawai
- Menene matsakaicin (mean) raguwar farashi? Watakila kashi 15% ne kawai
- Menene tsakiya (median) - watakila kashi 10%
- Menene yanayi (mode) - watakila kashi 5% ne mafi yawa
Idan ka san bambancin mean, median, da mode, ba za ka yi farin cikin "kashi 70%" ba - za ka tambayi: "Kashi 70% a kan menene? Kuma nawa kaya ne a wannan farashin?"
Kafofin Yada Labarai
Ka ga post ɗin WhatsApp: "Bincike ya nuna cewa cin tafarnuwa kowace safiya yana kare ka daga cutar kansar!" Tunanin kididdiga:
- Wane irin bincike ne? (Na lura ko na gwaji?)
- A mutane ne ko dabba ne?
- Girman samfuri nawa ne?
- Shin an maimaita binciken?
- Shin yana nuna dangantaka ko dalili?
Mafi yawan lokaci, irin wadannan sakonni suna ta yaduwa ba tare da tushe ba. Tunanin kididdiga yana kare ka daga yarda da komai ba tare da bincike ba.
Darussan da Ka Koya a Wannan Koyarwar
Ka tafi tafiya mai nisa! Bari mu tuna muhimman ra'ayoyin:
- Bayanai suna da nau'uka - na sifa da na adadi, masu ci gaba da masu yankewa
- Matsakaici, tsakiya, da yanayi suna ba da labarai daban-daban game da tsakiyar bayanai
- Tarwatsewar tana da muhimmanci kamar matsakaici - ba dole ne ka dogara da matsakaici ba
- Yiwuwar faruwa tana taimaka maka ka yi tunani game da rashin tabbas
- Dangantaka ba dalili ba ce - yin la'akari da wannan zai kare ka daga kuskure da yawa
- Son kai yana ko'ina - sanin nau'o'insa yana taimaka maka ka gano su
- Samfuri mai kyau yana wakiltar al'umma - girma da bazuwar zabin suna da muhimmanci
Mataki na Gaba
Kididdiga ba abin tsoro ba ce - kayan aiki ce don tunani mafi kyau. Yanzu da ka san tushen, ka fara amfani da su: ka tambayi tambayoyi sa'ad da ka karanta labarai, ka bi kudin zaman kai, ka kimanta tallan da ka gani, kuma ka yi tunani game da rashin tabbas maimakon guje wa shi.
Kididdiga ba ta cikin litattafai kawai ba - tana cikin yanke shawarar yanayi, wasanni, kudin zaman kai, lafiya, da sayayya na kowace rana. Fahimtar tushen matsakaici, tarwatsewar, yiwuwa, dangantaka da dalili, da son kai yana sa ka zama mai yanke shawara mafi kyau a kowane bangare na rayuwa. Mafi muhimmin kayan aiki shi ne: ka tambayi tambayoyi. Sa'ad da ka ga lamba, ka tambayi: "Daga ina? Ta yaya? Kuma menene ba a fada ba?"