ဆက်နွယ်မှု

ဆက်နွယ်မှု ဆိုတာ ဘာလဲ?

ဆက်နွယ်မှု (correlation) ဆိုတာ ကိန်းရှင်နှစ်ခုက အတူတကွ ပြောင်းလဲခြင်း ရှိမရှိနဲ့ ရှိရင် ဘယ်လောက် ခိုင်ခိုင်မာမာ ပြောင်းလဲသလဲ တိုင်းတာတဲ့ အရာပါ။ ဆက်နွယ်မှု ကိန်းရှင် (correlation coefficient - r) က -₁ မှ +₁ အတွင်း ရှိပါတယ်။

ဆက်နွယ်မှု ကိန်းရှင်ကို ဖတ်ခြင်း

• r = +₁: ပြီးပြည့်စုံတဲ့ အပြုသဘော ဆက်နွယ်မှု - X တက်ရင် Y လည်း အမြဲတက်
• r = -₁: ပြီးပြည့်စုံတဲ့ အနုတ်သဘော ဆက်နွယ်မှု - X တက်ရင် Y အမြဲကျ
• r = ₀: ဆက်နွယ်မှု မရှိ
• r = +₀.₈: ခိုင်မာတဲ့ အပြုသဘော
• r = -₀.₃: အားနည်းတဲ့ အနုတ်သဘော

ဆက်နွယ်မှုက အကြောင်းဆီလျော်မှု မဟုတ်ပါ!

ဒါက စာရင်းအင်းပညာမှာ အရေးအကြီးဆုံး စည်းမျဉ်းတစ်ခုပါ: correlation ≠ causation။ ကိန်းရှင်နှစ်ခု ဆက်နွယ်နေတယ်ဆိုတာ တစ်ခုက နောက်တစ်ခုကို ဖြစ်စေတယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ် မဟုတ်ပါဘူး။

ဆက်နွယ်မှု အားနဲ့ ဦးတည်ချက်

ဆက်နွယ်မှုမှာ အစိတ်အပိုင်း ၂ ခု ရှိပါတယ်:

• ဦးတည်ချက်: + (အတူတက်/အတူကျ) သို့မဟုတ် - (ဆန့်ကျင်ဘက်)
• အား: |r| ₁ နဲ့ နီးလေ ခိုင်မာလေ (₀.₈+ = ခိုင်မာ, ₀.₅-₀.₈ = အလယ်အလတ်, < ₀.₃ = အားနည်း)