ဖြစ်နိုင်ခြေ ဆိုတာ ဘာလဲ?
ဖြစ်နိုင်ခြေ (probability) ဆိုတာ တစ်ခုခု ဖြစ်ရန် ဘယ်လောက် အလားအလာ ရှိသလဲဆိုတာ ကိန်းဂဏန်းနဲ့ တိုင်းတာတာပါ။ အနည်းဆုံး ၀ (လုံးဝ မဖြစ်နိုင်) မှ အများဆုံး ၁ (သေချာ ဖြစ်မယ်) အထိ ရှိပါတယ်။
နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကျွန်တော်တို့ ဖြစ်နိုင်ခြေ ဘာသာစကားကို အမြဲသုံးပါတယ်: "မိုးရွာနိုင်ခြေ ရှိတယ်"၊ "စာမေးပွဲ အောင်ဖို့ များတယ်"၊ "ထီပေါက်ဖို့ ခက်တယ်"။ ဖြစ်နိုင်ခြေပညာက ဒီလို အသုံးအနှုန်းတွေကို တိကျတဲ့ ကိန်းဂဏန်းတွေ အဖြစ် ပြောင်းပေးပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ တွက်ချက်ခြင်း အခြေခံ
အရိုးရှင်းဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေ တွက်ချက်နည်းက:
ဖြစ်နိုင်ခြေ = သင်စိတ်ဝင်စားတဲ့ ရလဒ်အရေအတွက် ÷ ဖြစ်နိုင်တဲ့ ရလဒ်အားလုံး
ထီလက်မှတ် ၁,၀၀၀ ထဲက ဆုကြီး ၁ ခု ရှိပါတယ်။ လက်မှတ် ၁ စောင် ဝယ်ရင် ဆုကြီး ပေါက်နိုင်ခြေက:
ဖြစ်နိုင်ခြေ = ၁ ÷ ၁,၀၀၀ = ၀.၀၀၁ (သို့မဟုတ် ၀.၁%)
ဒါက သိပ်နည်းတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေပါ - လက်မှတ် ၁,၀၀၀ ဝယ်မှ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၁ ခါ ပေါက်မယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပါယ်ပါ။
ဒင်္ဂါးတစ်ပြား ပစ်ရင် ခေါင်းထွက်နိုင်ခြေ:
ဖြစ်နိုင်ခြေ = ၁ (ခေါင်း) ÷ ၂ (ခေါင်း သို့မဟုတ် ပန်း) = ၀.၅ (သို့မဟုတ် ၅၀%)
ဖြစ်နိုင်ခြေကို ပြောတဲ့ နည်းသုံးမျိုး
ဖြစ်နိုင်ခြေကို ပုံစံ သုံးမျိုးနဲ့ ပြောနိုင်ပါတယ်:
- ဒဿမ: ၀.၇၅
- ရာခိုင်နှုန်း: ၇၅%
- အချိုး: ၃ လေးပုံ (သို့) ၄ ခုမှာ ၃ ခု
သုံးမျိုးလုံး တူညီတဲ့ အရာကို ပြောပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ ၀ မှ ၁ အတွင်း
ဖြစ်နိုင်ခြေ တန်ဖိုးတွေကို ဒီလို နားလည်နိုင်ပါတယ်:
- ၀: မဖြစ်နိုင်ပါ - ဥပမာ ရန်ကုန်မှာ နှင်းကျဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေ
- ၀ နဲ့ နီးကပ်: ဖြစ်ရန် သိပ်ခဲယဉ်း - မြန်မာ့ထီ ပထမဆုကြီး ပေါက်ဖို့
- ၀.၅: ဖြစ်ခြင်း မဖြစ်ခြင်း ညီမျှ - ဒင်္ဂါးပစ်ခြင်း
- ၁ နဲ့ နီးကပ်: ဖြစ်ရန် သိပ်များ - မန္တလေးမှာ ဧပြီလ မတိုင်ခင် ပူမယ်
- ၁: သေချာ ဖြစ်မယ် - နက်ဖြန် နေ ထွက်မယ်
ဖြစ်နိုင်ခြေ အမျိုးအစားများ
သီအိုရီ ဖြစ်နိုင်ခြေ
ယုတ္တိနဲ့ ခန့်မှန်းတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေပါ - ဒင်္ဂါးပစ်ရင် ခေါင်းထွက်ဖို့ ၅၀% ဆိုတာ တကယ် ပစ်ကြည့်စရာ မလိုဘဲ ယုတ္တိကျကျ သိနိုင်ပါတယ်။
စမ်းသပ် ဖြစ်နိုင်ခြေ
အကြိမ်ပေါင်းများစွာ စမ်းသပ်ပြီးမှ ရတဲ့ ဖြစ်နိုင်ခြေပါ။
MNL ဘောလုံးပွဲ ၁၀၀ ကို လေ့လာကြည့်ရာ အိမ်ကွင်း အသင်းက ၅၈ ပွဲ နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ အိမ်ကွင်း အနိုင်ရဖို့ စမ်းသပ် ဖြစ်နိုင်ခြေ = ၅၈ ÷ ၁၀၀ = ၀.၅၈ (သို့) ၅၈% ပါ။ ဒါက သီအိုရီ မဟုတ်ဘူး - တကယ့် ရလဒ်တွေကနေ ရတဲ့ ခန့်မှန်းချက်ပါ။
ကိုယ်ပိုင် ယုံကြည်ချက် ဖြစ်နိုင်ခြေ
ဒါက လူတစ်ယောက်ရဲ့ အတွေ့အကြုံနဲ့ အသိပညာအပေါ် အခြေခံတဲ့ ခန့်မှန်းချက်ပါ။ ဥပမာ ကျောက်မျက် ကုန်သည် အတွေ့အကြုံရှိသူက "ဒီပတ္တမြားက အရည်အသွေးမြင့်ဖြစ်နိုင်ခြေ ၉၀%" လို့ ပြောတာမျိုးပါ - ဒါက ဒေတာကနေ တွက်ချက်ထားတာ မဟုတ်ပါဘူး၊ အတွေ့အကြုံ အပေါ်မှာ အခြေခံပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ မဟုတ်တဲ့ အရာ
ဖြစ်နိုင်ခြေ ၁ ထက် ကြီးလို့ မရပါဘူး။ ၁၂၀% ဖြစ်နိုင်ခြေ ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ ၀ ထက် ငယ်လို့လည်း မရပါဘူး။ ဒီစည်းမျဉ်းကို ဖောက်ဖျက်ထားတဲ့ ဘယ် "စာရင်းအင်း" ကိုမဆို သံသယ ဖြစ်သင့်ပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ ဆိုတာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်နိုင်မှုကို ၀ (မဖြစ်နိုင်) မှ ၁ (သေချာ) အတွင်း ကိန်းဂဏန်းနဲ့ တိုင်းတာတာပါ။ အခြေခံ တွက်ချက်နည်းက "စိတ်ဝင်စားတဲ့ ရလဒ် ÷ ဖြစ်နိုင်တဲ့ ရလဒ် အားလုံး" ပါ။ ဖြစ်နိုင်ခြေကို နားလည်ခြင်းက မသေချာမှုတွေကြား ပိုကောင်းတဲ့ ဆုံးဖြတ်ချက်တွေ ချဖို့ ကူညီပါတယ်။