Аңлатма
ANOVA (Дисперсия анализы) - өч яки аннан да күп төркемнәрнең уртача кыйммәтләре бер-берсеннән ышанычлы рәвештә аерылганмы икәнен тикшерүче статистик ысул. Исемендә "дисперсия" сүзе булса да, ANOVA нигездә мәгълүматтагы вариация чыганакларын анализлап, уртача кыйммәтләрне чагыштыру турында.
Ничек эшли
ANOVA вариациянең ике төрен чагыштыра - төркем уртача кыйммәтләре арасындагы вариация һәм һәр төркем эчендәге вариация. Төркемнәр-арасы вариация төркем-эче вариациягә караганда шактый зуррак булса, төркем уртача кыйммәтләре аерылган булырга мөмкин.
Игенче 3 ашлама-ны уңыш җыю (бер кисәктән кг) өстенә сыный:
Ашлама A: 45, 48, 50, 47
Ашлама B: 55, 58, 52, 56
Ашлама C: 46, 49, 44, 48
ANOVA нәтиҗәсе: F = 12.3, p = 0.001. Ашламалар ышанычлы рәвештә төрле уңыш бирәләр. Өстәмә тест Ашлама B иң яхшы нәтиҗә бирүен күрсәтә.
Ни өчен мөһим
Икедән артык төркемне чагыштырырга кирәк булганда ANOVA кирәк. Төрле дару дозаларын чагыштыручы клиник сынаулар, берничә класста укыту ысулларын чагыштыручы педагоглар һәм төрле җитештерү процессларын сынаучы җитештерүчеләр барысы да ANOVA куллана.
ANOVA ышанычлы аерма тапса, кимендә бер төркем аерылганлыгын әйтә, әмма кайсылары икәнен әйтми. Аннары аерылучы конкрет парларны ачыклау өчен post-hoc тестлар (мәсәлән, Tukey's HSD) кулланыла. Бу ике адымлы якын килү аермаларны күрсәтергә мөмкинлек бирүгә, ялган позитив нормасын контрольли.
Өч яки аннан да күп төркем уртача кыйммәтләрен бер юлы чагыштыру өчен ANOVA кулланыгыз. Берничә t-тест уздырудан яхшырак хата нормасын контрольли һәм күп-төркемле чагыштыру өчен стандарт корал.