Аңлатма
Уртача (арифметик уртача дип тә атала) - мәгълүмат җыелмасындагы барлык кыйммәтләрнең суммасын кыйммәтләр санына бүлү. Ул статистикада иң еш кулланылучы үзәк тенденция үлчәме, мәгълүматыгызның "үзәген" белдерүче бер сан бирә.
Уртачаны ничек исәпләргә
Формула гади: һәр кыйммәтне кушыгыз, аннары ничә кыйммәт булуына бүлегез.
Укытучы 5 укучының тест нәтиҗәләрен яза: 72, 85, 90, 68, 95.
1 адым: Нәтиҗәләрне кушыгыз: 72 + 85 + 90 + 68 + 95 = 410
2 адым: Санга бүлегез: 410 / 5 = 82
Уртача тест нәтиҗәсе 82.
Ни өчен мөһим
Уртача һәрҗирдә бар - сезнең балл уртачасыннан алып уртача гаилә керемнәре турындагы икътисади хисапларга кадәр. Гипотеза тикшерү һәм регрессия анализы кертеп, күп алга киткән статистик ысулларның нигезе.
Ләкин уртачаның мөһим чикләнеше бар: ул читлекләргә сизгер. Бер генә чик кыйммәт уртачаны типик булганнан ерак тарта ала. Мәгълүмат кыйшайган булса, медиана еш кына тагын да дөресрәк сурәт бирә.
Уртача - чик кыйммәтләрсез симметрик мәгълүмат өчен төп үлчәм. Читлекләр булганда, аның урынына медиана кулланырга уйлагыз.