Аңлатма
Стандарт тайпылыш - мәгълүмат җыелмасындагы кыйммәтләрнең уртачага карата күпме таралганлыгын үлчәүче күрсәткеч. Түбән стандарт тайпылыш кыйммәтләрнең күбесе уртачага якын дигәнне, ә югары стандарт тайпылыш кыйммәтләрнең тагын да киң таралганлыгын аңлата.
Ничек эшли
Стандарт тайпылышны исәпләү өчен һәр кыйммәтнең уртачадан күпме еракта икәнен табыгыз, аермаларны квадратка күтәрегез, уртача алыгыз (дисперсия алыгыз) һәм чыганак берәмлекләргә кайту өчен квадрат тамыр алыгыз.
Ике сыйныф бер ук имтихан тапшыра. Икесенең дә уртача баллы 75.
А сыйныфы баллары: 73, 74, 75, 76, 77 - Стандарт тайпылыш = 1.4
Б сыйныфы баллары: 50, 60, 75, 90, 100 - Стандарт тайпылыш = 18.7
А сыйныфы укучылары бик охшаш нәтиҗәләр күрсәтте. Б сыйныфында нәтиҗәләр киң таралган. Стандарт тайпылыш бу аерманы тота.
Ни өчен мөһим
Стандарт тайпылыш статистикада иң мөһим саннарның берсе. Ышаныч интерваллары, гипотеза тикшерүләре, сыйфат контроле һәм финанста очрый.
Нормаль бүленештә кыйммәтләрнең якынча 68% уртачадан бер стандарт тайпылыш эчендә, ә 95% ике стандарт тайпылыш эчендә. Бу "68-95-99.7 кагыйдәсе" стандарт тайпылышны типик һәм типик булмаган әйберне аңлау өчен көчле корал итә.
Стандарт тайпылыш үзгәрүчәнлекне санлы белдерә. Мәгълүматыгызның үзәген дә, таралуын да аңлау өчен уртача белән бергә кулланыгыз.