Анкеталар карагандан катлаулырак
Анкета ясау җиңел кебек: берничә сорау яз, тарат, җавапларны сана. Ләкин начар эшләнгән анкеталар ялган яки файдасыз мәгълүматлар бирә. Начар сүзләнгән сорау җавап бирүчеләрне билгеле бер җавапка этәрергә мөмкин. Аңлаешсыз шкала төрле кешеләр өчен төрлечә мәгънә аңлатырга мөмкин. Бик озын анкетаны күп кеше уртасында калдырыр, сезгә иң мотивациялеләрнең (яки иң ириксезләрнең) генә ялгыш нәтиҗәләрен калдырып.
Яхшы анкета дизайны - психология, аралашу һәм статистиканы берләштергән осталык. Максат - кешеләрнең чыннан да нәрсә уйлавын, хис итүен яки эшләвен чагылдырган төгәл, ачык мәгълүмат җыю, сорау сүзләнеше аларны әйтергә этәргән нәрсәне түгел.
Сорау төрләре
Ябык сораулар җавап бирүчеләргә сайлау өчен билгеле вариантлар бирә. "Безнең хезмәттән канәгатьләнәсезме? Бик канәгать / Канәгать / Битараф / Канәгатьсез / Бик канәгатьсез." Аларны статистик анализлау җиңел, ләкин җавап бирүчеләрнең әйтергә мөмкин нәрсәсен чикли.
Ачык сораулар җавап бирүчеләрнең үз сүзләре белән җавап бирүенә рөхсәт итә. "Тәҗрибәгезне яхшырту өчен нәрсә эшли алабыз?" Болар көтелмәгән фикерләр ачарга мөмкин, ләкин аларны анализлау күп вакыт ала һәм санга ясау кыен.
Яхшы эшләнгән анкеталар гадәттә икесенең дә кушылмасын куллана. Ябык сораулар сан нигезен тәэмин итә, ә берничә ачык сорау сайланган вариантларның калдырырга мөмкин нюансларны тота.
Өстәге диаграмма биш баллы Лайкерт шкаласындагы типик җавап таралышын күрсәтә. Җавапларның урта һәм бераз уңай очка таба ничек җыелуына игътибар итегез - бу ризалашу ялгышлыгы дип аталган таралган күренеш, кешеләр ризалашмаганга караганда ризалашырга мөмкинрәк.
Юнәлтүче һәм йөкле сораулардан саклану
Юнәлтүче сорау җавап бирүчеләрне билгеле бер җавапка этәрә. "Безнең клиентларга хезмәт күрсәтү бик яхшы дип уйламыйсызмы?" диярлек "әйе" дип сорый. Битараф версиясе: "Безнең клиентларга хезмәт күрсәтүне ничек бәяләр идегез?" Юнәлтүче сораулар кайчакта атап уңай нәтиҗәләр алу өчен кулланылалар, ләкин алар теләсә нинди анкетаның ышанычлылыгын юкка чыгара.
Йөкле сорау яшерен фараз тота. "Безнең яңа премиум функцияләрдән ни кадәр ләззәтләнәсез?" - бу җавап бирүченең аларны кулланганын һәм яратканын фараз итә. Функцияләрне кулланмаган яки ярата торган кеше авыр хәлгә төшә яки сорауны калдыра.
Кушалак сораулар бер үк вакытта ике нәрсә турында сорый. "Безнең хезмәтнең тизлегеннән һәм төгәллегеннән ни кадәр канәгать?" Тизлек бик яхшы, ә төгәллек начар булса ничә? Җавап бирүче ачык җавап бирә алмый. Аларны ике аерым сорауга бүлегез.
Җавап ялгышлыгы һәм аны кимайтү
Социаль тиешлелек ялгышлыгы җавап бирүчеләр чыныннан булганын түгел, ә социаль кабул ителгән дип уйлаган җавапларны биргәндә барлыкка килә. Кешеләр физик активлыкны арттырып, алкоголь куллануны кимайтеп, чыннан да эшләгәннән артыгырак утилизацияләвен әйтәләр. Аноним анкеталар бу ялгышлыкны кимайтә, ләкин тулысынча бетерми.
Тәртип йогынтысы да җавапларга йогынты итә. Анкетаның башындагы сораулар кешеләрнең соңгы сорауларны ничек уйлавын формалаштырырга мөмкин. Элек тискәре тәҗрибәләр турында сорасагыз, гомуми канәгатьлекне бәяләгәндә җавап бирүчеләр тагын да тәнкыйди рухта булырга мөмкин. Сорау тәртибен очраклы рәвештә алмаштыру ярдәм итәргә мөмкин, гәрчә логик тәртип тә мөһим.
Җавап бирү ялкауланнау анкеталар бик озын булганда башлана. 10-15 минуттан соң җавап сыйфаты кискен төшә. Кешеләр һәр сорауга бер үк җавапны сайлый башлыйлар ("туры сызык") яки укымыйча ашыгалар. Анкеталарны мөмкин кадәр кыска тотыгыз. Һәр сорау тикшеренү максатыгызга турыдан-туры хезмәт итеп, үз урынын акларга тиеш.
Өстәге диаграмма анкета озынлыгы буенча типик тәмамлау дәрәҗәсен күрсәтә. 5 минутлык анкета күп кенә җавап бирүчеләрне сакый, ә 30 минутлык анкета күпчелекне югалта. Озын анкеталарны тәмамлаучылар еш кына киңрәк аудиторияне чагылдырмый.
Лайкерт шкалалары һәм җавап форматлары
Лайкерт шкаласы - анкеталарда иң киң кулланылган җавап форматы. Ул фикер белдерү тәкъдим итә һәм җавап бирүчеләрдән ризалашу дәрәҗәсен белдерүне сорый, гадәттә 5 яки 7 баллы шкалада. Биш балл (Бик ризалашам дан Бик ризалашмыйм кадәр) күпчелек максатлар өчен яхшы эшли. Җиде балл нечкәрәк аермаларны тәкъдим итә, ләкин гади җавап бирүчеләрне батырырга мөмкин.
Таралган бәхәсләрнең берсе - битараф уртаны кертергәме. Аны кертү чыннан да битараф булган җавап бирүчеләрнең моны белдерүенә рөхсәт итә, ләкин ул шулай ук нык уйларга теләмәгәннәр өчен җиңел чыганак бирә. Кайбер тикшеренүчеләр җавап бирүчеләрне бер якка кыелырга мәҗбүр итү өчен тақ санлы вариантлар (4 яки 6 балл) кулланалар.
Нинди шкала сайласагыз да, бөтен анкета буенча бертөрле булыгыз. 5 баллы һәм 7 баллы шкалалар арасында алмашу, яки юнәлешне үзгәртү (кайвакыт "1" иң яхшы, кайвакыт "1" иң начар) җавап бирүчеләрне бутый һәм хата дәрәҗәсен арттыра.
Сайлама күләме мәсьәләләре
Ничә җавап кирәк? Нәтиҗәләрнең ни тиклем төгәл булырга тиешлеге, популяциягезнең ни тиклем вариабель булуы, ни кадәр хатага әзер булуыгыз. Күп практик максатлар өчен 300-400 җавап 95% ышанычлылык дәрәҗәсендә якынча 5% хата чиге бирә. Зуррак сайламалар тагын да төгәлрәк, ләкин кимүче нәтиҗә белән - 400 дән 1,600 гә күтәрелү хата чигенең бары тик яртысына кимайтә.
Ләкин сайлама күләме бары тик сайлама репрезентатив булганда гына мөһим. Үз-үзеннән сайланган онлайн сорау аша алынган миллион җавап - дөрес очраклы сайлама аша алынган 500 җаваптан кимрәк. Сайлама сыйфаты һәрвакыт җавап саныннан мөһимрәк.
Яхшы анкета дизайны яхшы сайланган форматта ачык, ялгышлыксыз сорауларны таләп итә. Юнәлтүче, йөкле һәм кушалак сораулардан саклану. Лайкерт шкалаларын бертөрле кулланыгыз. Җавап ялкауланнаудан саклану өчен анкеталарны кыска тотыгыз. Аноним аша социаль тиешлелек ялгышлыгын кимайтегез. Һәм онытмагыз: кечкенә, репрезентатив сайлама зур, ялгыш сайламадан бик нык кыйммәтлерәк. Анкетагызның сыйфаты аннан чыгарган һәр фикерегезнең сыйфатын билгели.